Tentamens
Een studieplanning voor de laatste twee weken.
Veertien dagen zijn genoeg als je ze goed indeelt: nieuwe stof, herhalen, een oefententamen en een rustige dag ervoor.
- Verdeel de stof in hoofdstukken en leer elke dag een stuk, in plaats van alles in de laatste dagen te proppen.
- Overhoor jezelf na elk hoofdstuk en haal oudere stof met steeds grotere tussenpozen terug.
- Plan een oefententamen in met tijd om bij te werken, en houd de dag voor het tentamen rustig.
Twee weken voor je tentamen voelt de tijd vaak tegelijk te krap en te lang. Een planning lost allebei op: je weet elke dag wat je moet doen en je ziet dat het past. Hier krijg je een schema voor veertien dagen en de redenen waarom het werkt.
Twee regels waar het om draait
Over twee dingen is het leeronderzoek het behoorlijk eens. Gespreid leren wint van leren in één keer: wie dezelfde stof over meerdere dagen herhaalt, onthoudt die langer, dat laat een grote analyse van veel studies door Nicholas Cepeda en collega’s (2006) zien. Overhoren wint van herlezen: Henry Roediger en Jeffrey Karpicke (2006) vonden dat studenten na een week meer wisten als ze zichzelf over een tekst hadden overhoord, in plaats van die nog eens te lezen.
John Dunlosky en collega’s vergeleken in 2013 tien populaire leertechnieken. Maar twee kregen de beste beoordeling: jezelf overhoren en gespreid oefenen. Markeren en herlezen eindigden ver achteraan. Een goede studieplanning bouwt daarom precies die twee dingen vast in.
Een goede planning vertelt je niet alleen wat je leert. Ze vertelt je ook wanneer je het herhaalt.
Dag 1: stof verzamelen en verdelen
Verzamel op de eerste dag alles wat op het tentamen komt: reader, slides, je aantekeningen, oude opgaven. Verdeel het in hoofdstukken die je elk in één sessie afkrijgt. Leg dan vast hoeveel tijd je per dag echt hebt, niet hoeveel je zou willen.
Reken daarna terug vanaf de tentamendag. De laatste dagen zijn voor het oefententamen, het bijwerken en het herhalen. De nieuwe stof moet dus eerder af zijn. Passen je hoofdstukken niet in de dagen die daarvoor overblijven, neem dan meer tijd per dag of kies waar je de nadruk legt.
De planning voor veertien dagen
Zo kan het schema eruitzien. Leer je in het weekend niet of valt het tentamen anders, dan schuiven de dagen op. De volgorde blijft hetzelfde.
| Dagen | Nadruk | Wat je doet |
|---|---|---|
| 1 | Overzicht | Stof verzamelen, hoofdstukken maken, tijd vastleggen |
| 2 tot 8 | Nieuwe stof | Hoofdstuk leren, overhoren, oudere stof herhalen |
| 9 | Oefententamen | Maken onder echte omstandigheden |
| 10 en 11 | Gaten dichten | Alleen wat in het oefententamen ontbrak |
| 12 | Generale repetitie | Tweede oefententamen, daarna nakijken |
| 13 | Rustig herhalen | Overhoren, niets nieuws, vroeg slapen |
In deze planning is ruim de helft van de dagen voor nieuwe stof, de rest voor overhoren, bijwerken en herhalen. In het begin voelt dat als te weinig leren. In werkelijkheid is het precies het deel dat de stof tot de tentamendag in je hoofd houdt.
Dag 2 tot 8: leren en meteen overhoren
Begin elke sessie met een korte herhaling: overhoor jezelf over de hoofdstukken van de afgelopen dagen, zonder eerst na te lezen. Daarna komt het nieuwe hoofdstuk. Tot slot klap je alles dicht en schrijf je op wat je onthouden hebt.
Wat je niet wist, komt de volgende keer als eerste aan de beurt. Zo gaat je tijd naar waar ze het meest oplevert, en niet naar wat je toch al kent. Na dag 8 moet elk hoofdstuk minstens twee keer overhoord zijn.
Overhoren kan op veel manieren: flashcards, oefenopgaven, een leeg blad waarop je alles schrijft wat je over een hoofdstuk weet, of het hardop uitleggen aan iemand anders. Het gaat alleen om de volgorde. Eerst antwoord je uit je hoofd, dan kijk je na.
Dag 9 tot 12: oefententamen en gaten
Maak het eerste oefententamen alsof het het echte is: met tijdslimiet, zonder aantekeningen, in één keer. Daarna kijk je het na en noteer je welke onderwerpen punten hebben gekost. De volgende twee dagen zijn precies voor die onderwerpen.
Op dag 12 volgt de generale repetitie. Die laat zien of de gaten nu dicht zijn en geeft je gevoel voor de tijd. Plan het eerste oefententamen niet te laat, anders blijft er geen tijd over om ervan te leren.
Dag 13: de rustige dag
Op de dag ervoor leer je niets nieuws meer. Overhoor jezelf ontspannen over alles, pak je spullen in en ga vroeg slapen. Slaap helpt de hersenen om het geleerde vast te leggen, zoals onder meer Susanne Diekelmann en Jan Born (2010) in hun overzicht samenvatten.
Op de ochtend van het tentamen is een korte blik op de vragen die je het moeilijkst vond genoeg. Nu iets nieuws beginnen brengt alleen onrust. Je hebt je planning afgemaakt, en precies dat betaalt zich nu uit.
Je lijstje voor vandaag
- Tentamendatum en leerstof opschrijven
- De stof verdelen in hoofdstukken van één sessie
- Tijd per dag vastleggen en terugrekenen
- De dag voor het eerste oefententamen inplannen
- Morgen met het eerste hoofdstuk beginnen
Veelgestelde vragen
Conclusie
Twee weken zijn genoeg voor een goede planning: eerst de stof verdelen, dan elke dag nieuwe stof leren en oude stof overhoren, en tot slot een oefententamen, bijwerken en een rustige dag ervoor. Schrijf je planning vandaag op, dan hoef je morgen alleen nog te beginnen.
